- Điều chỉnh và loại trừ ảnh hưởng của giao dịch chuyển hàng tồn kho thành TSCĐ trong nội bộ tập đoàn

+ Nếu giao dịch nội bộ làm phát sinh lãi chưa thực hiện thì kế toán điều chỉnh như sau:
            Nợ Doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ - tương ứng doanh thu nội bộ
            Có Giá vốn hàng bán – trị giá vốn hàng mua vào của bên bán
            Có Nguyên giá TSCĐ – tương ứng phần lãi chưa thực hiện

Đồng thời, kế toán phản ánh ảnh hưởng của thuế TNDN do loại trừ phần lãi chưa thực hiện:
            Nợ Tài sản thuế thu nhập hoãn lại
            Có Chi phí thuế thu nhập hoãn lại

+ Tuỳ thuộc vào mục đích nơi sử dụng TSCĐ mà kế toán loại trừ chi phí khấu hao vào các chỉ tiêu tương ứng:
            Nợ Khấu hao luỹ kế - số điều chỉnh luỹ kế đến cuối kỳ
            Có Chi phí của bộ phận sử dụng TSCĐ (CP BH, CP QLDN, GVHB, HTK)

Đồng thời, ghi nhận ảnh hưởng của thuế TNDN do điều chỉnh chi phí khấu hao TSCĐ vẫn đang sử dụng và đang còn khấu hao:
            Nợ Chi phí thuế thu nhập hoãn lại - ảnh hưởng của thuế thu nhập từ việc loại trừ chi phí khấu hao phát sinh trong kỳ
            Có Tài sản thuế thu nhập hoãn lại - ảnh hưởng của thuế thu nhập luỹ kế đến cuối kỳ

- Loại trừ cổ tức được chia từ lợi nhuận sau ngày mua:
            Nợ Doanh thu hoạt động tài chính – tương ứng phần cổ tức công ty mẹ được mua
            Nợ Lợi ích của cổ đông thiểu số - tướng ứng phần cổ tức cổ đông thiểu số được chia
            Có Lợi nhuận sau thuế chưa phân phối

Nếu số cổ tức chưa được công ty con thanh toán hết, thì khoản phải thu và phải trả về cổ tức này cũng phải được loại trừ:
            Nợ các khoản phải trả, phải nộp khác
            Có Các khoản phải thu khác

- Các khoản vay trong nội bộ:
+ Loại trừ số dư tiền vay giữa các đơn vị trong Tập đoàn:
            Nợ Vay và Nợ ngắn hạn
            Nợ Vay và Nợ dài hạn
            Có Đầu tư ngắn hạn
            Có Đầu tư dài hạn

+ Loại trừ thu nhập từ hoạt động cho vay và chi phí đi vay:
Nếu chi phí đi vay đã phản ánh vào chi phí tài chính, ghi:
            Nợ Doanh thu hoạt động tài chính
            Có Chi phí tài chính

+ Nếu chi phí đi vay đã được vốn hoá vào giá trị tài sản Đầu tư xây dựng cơ bản dở dang, ghi:
            Nợ Lợi nhuận sau thuế chưa phân phối – chi phí đi vay nội bộ đã phản ánh vào giá trị tài sản đầu tư XDDD đến đầu kỳ báo cáo
            Nợ Doanh thu hoạt động tài chính – Lãi tiền vay phát sinh trong kỳ
            Có Chi phí Đầu tư XDCB DD - phần luỹ kế đã phả ánh

+ Nếu lãi tiền vay được vốn hoá vào giá trị Tài sản sản xuất dở dang, ghi:
            Nợ Doanh thu hoạt động tài chính – lãi tiền vay phát sinh trong kỳ
            Có Chi phí SXKD dở dang – lãi tiền vay phát sih trong kỳ

- Các khoản phải thu, phải trả nội bộ:
            Nợ Phải trả người bán
            Nợ Các khoản phải trả, phải nộp
            Có Phải thu của khách hàng
            Có Các khoản phải thu khác

- Bút toán kết chuyển: Nếu tổng giá trị điều chỉnh đến các chỉ tiêu trên Báo cáo kết quả hoạt động kinh doanh làm tăng Lợi nhuận sau thuế chưa phân phối:
            Nợ Lợi nhuận sau thuế TNDN – trên báo cáo kết quả HĐKD
            Có Lợi nhuận sau thuế chưa phân phối – trên Bảng CĐKT

Ngược lại, nếu tổng giá trị điều chỉnh đến các chỉ tiêu trên Báo Báo cáo kết quả hoạt động kinh doanh làm giảm Lợi nhuận sau thuế chưa phân phối:
            Nợ Lợi nhuận sau thuế chưa phân phối - trên Bảng CĐKT
            Có Lợi nhuận sau thuế TNDN – trên báo cáo kết quả HĐKD

Vào cuối mối kỳ kế toán sau niên độ hợp nhất đầu tiên (Giả sử vào 31/12/N+1, 31/12/N+2, …)

- Loại trừ lãi chưa thực hiện trong giá trị hàng tồn kho đầu kỳ khi hàng tồn kho được mua trong nội bộ tập đoàn và được bán ở kỳ sau:
            Nợ Lợi nhuận sau thuế chưa phân phối
            Có Giá vốn hàng bán

Tài sản thuế thu nhập hoãn lại kỳ trước khi hàng đã được bán ra ngoài tập đoàn:
            Nợ Chi phí thuế thu nhập hoãn lại
            Có Lợi nhuận sau thuế chưa phân phối

- Điều chỉnh ảnh hưởng của giao dịch bán TSCĐ trong nội bộ tập đoàn: Nếu loại trừ lãi chưa thực hiện trong giao dịch bán TSCĐ kỳ trước, kế toán ghi:
            Nợ Tài sản thuế thu nhập hoãn lại
            Có Lợi nhuận sau thuế chưa phân phối

Ngược lại, nếu loại trừ lỗ chưa thực hiện trong giao dịch bán TSCĐ kỳ trước, kế toán ghi:
            Nợ Lợi nhuận sau thuế chưa phân phối
            Có Thuế thu nhập hoãn lại phải trả

+ Nếu giao dịch bán TSCĐ phát sinh lãi (Giá bán > Giá trị còn lại) và Nguyên giá TSCĐ > Giá bán:
            Nợ Nguyên giá TSCĐ - phần chênh lệch (NG – Giá bán)
            Nợ Lợi nhuận sau thuế chưa phân phối - phần lãi từ bán TSCĐ trong nội bộ
            Có Khấu hao luỹ kế TSCĐ - phần khấu hao luỹ kế đên lúc bán

+ Nếu giao dịch bán TSCĐ phát sinh lãi (Giá bán > Giá trị còn lại) và Nguyên giá TSCĐ < Giá bán:
            Nợ Lợi nhuận sau thuế chưa phân phối - phần lãi từ bán TSCĐ trong nội bộ
            Có Nguyên giá TSCĐ- phần chênh lệch (Giá bán - NG)
            Có Khấu hao luỹ kế TSCĐ - phần khấu hao luỹ kế đên lúc bán

Ngược lại, nếu giao dịch bán TSCĐ trong nội bộ tập đoàn phát sinh lỗ (Giá bán < Giá trị còn lại):
            Nợ Nguyên giá TSCĐ – chênh lệch (NG – Giá bán)
            Có Lợi nhuận sau thuế chưa phân phối - phần lỗ từ bán TSCĐ trong nội bộ
            Có Khấu hao luỹ kế TSCĐ

+ Nếu Giá bán nội bộ trước đây > NG thì kế toán phải điều chỉnh :
            Nợ Nguyên giá TSCĐ - phần chênh lệch (NG- Giá bán)
            Có Khấu hao luỹ kế TSCĐ – tương ứng phần chênh lệch (NG - Giá bán)

Ngược lại, nếu Giá bán nội bộ trước đây < NG, thì kế toán điều chỉnh giảm NG và Giá trị hao mòn luỹ kế:
            Nợ Khấu hao luỹ kế TSCĐ – tương ứng phần chênh lệch (Giá bán – NG)
            Có Nguyên giá TSCĐ - phần chênh lệch (Giá bán – NG)

+ Khi mua TSCĐ trong nội bộ tập đoàn và TSCĐ này được bán khi chưa khấu hao hết:
            Nợ Chi phí thuế TNDN hoãn lại
            Có Tài sản thuế thu nhập hoãn lại

- Điều chỉnh và loại trừ ảnh hưởng của giao dịch chuyển hàng tồn kho thành TSCĐ trong nội bộ tập đoàn.
            Nợ Lợi nhuận sau thuế chưa phân phối - tương ứng lãi chưa thực hiện trong NG
            Có Nguyên giá TSCĐ – tương ứng phần lãi chưa thực hiện trong NG

Đồng thời, kế toán phả ánh ảnh hưởng của thuế TNDN doa loại trừ phần lãi chưa thực hiện:
            Nợ Tài sản thuế thu nhập hoãn lại
            Có Chi phí thuế thu nhập hoãn lại

+ Tuỳ thuộc vào mục đích nơi sử dụng TSCĐ mà kế toán loại trừ chi phí khấu hao vào các chỉ tiêu tương ứng:
            Nợ Khấu hao luỹ kế - số điều chỉnh luỹ kế đến cuối kỳ
            Có Chi phí của bộ phận sử dụng TSCĐ (CP BH, CP QLDN, GVHB, HTK)
            Có Lợi nhuận sau thuế chưa phân phối - số điều chỉnh luỹ kế đến đầu kỳ

Đồng thời, ghi nhận ảnh hưởng của thuế TNDN do điều chỉnh chi phí khấu hao TSCĐ vẫn đang sử dụng và đang còn khấu hao:
            Nợ Lợi nhuận sau thuế chưa phân phối - ảnh hưởng của thuế TNDN từ việc loại trừ chi phí khấu hao luỹ kế đến đầu kỳ
            Nợ Chi phí thuế thu nhập hoãn lại - ảnh hưởng của thuế thu nhập từ việc loại trừ chi phí khấu hao phát sinh trong kỳ
            Có Tài sản thuế thu nhập hoãn lại - ảnh hưởng của thuế thu nhập luỹ kế đến cuối kỳ

+ Điều chỉnh ảnh hưởng của thuế TNDN phát sinh từ việc loại trừ lãi chưa thực hiện trong giao dịch chuyển hàng tồn kho thành TSCĐ ở kỳ trước:
            Nợ Tài sản thuế thu nhập hoãn lại
            Có Lợi nhuận sau thuế chưa phân phối

THS. Chúc Anh Tú – Học viện Tài chính (Tạp chí Kế toán)
Tapchiketoan.com