Ông Bùi Văn Mai
Bộ Tài chính
Hội thảo ACCA ngày 25/9/2007

Làm thế nào để củng cố lòng tin của công chúng vào đội ngũ iểm toán viên là câu hỏi đặt ra cho tất cả chúng ta, những nhà quản lý, cán bộ khoa học, giảng viên, các chuyên gia, giám đốc các doanh nghiệp, các kiểm toán viên và nhiều người khác?

Để trả lời được phần nào câu hỏi này, tôi xin trình bày những suy nghĩ của mình. Một người đang làm nhiệm vụ của cơ quan quản lý nhà nước về kế toán và kiểm toán, một người đại diện cho Hội nghề nghiệp đang tiếp nhận một phần công việc quản lý hành nghề kế toán, kiểm toán do Bộ Tài chính chuyển giao.

1- Trước hết, thế nào là lòng tin của công chúng vào đội ngũ KTV?

Xuất phát từ nhiệm vụ của KTV là kiểm tra và xác nhận sự trung thực hợp lý của Bản báo cáo tài chính và các thông tin tài chính của đơn vị làm cơ sở cho nhà đầu tư, chủ doanh nghiệp và các tổ chức, cá nhân thực hiện các quyền lợi, nghĩa vụ với đơn vị, và đơn vị thực hiện các nghĩa vụ với Nhà nước, với người lao động và xã hội. Vì thế cơ quan nhà nước và tất cả mọi tổ chức, cá nhân (gọi chung là công chúng) đều rất quan tâm và mong muốn báo cáo tài chính của đơn vị phải thật sự trung thực, hợp lý và được công khai rộng rãi, kịp thời. Vậy KTV nào làm được những điều mà công chúng mong muốn thì có được lòng tin của công chúng.

Lòng tin của công chúng là một khái niệm trừu tượng, thể hiện sự mong muốn, là mục tiêu mà KTV phải vươn đến Lòng tin không có giới hạn cuối cùng. Lòng tin của công chúng có mức độ khác nhau, có thể liên tục, kéo dài; có thể lúc có, lúc không, lúc ít, lúc nhiều - với các đối tượng công chúng khác nhau và vào những thời điểm khác nhau thì lòng tin đối với một KTV cụ thể cũng có thể khác nhau. Vì thế mỗi KTV phải luôn luôn phấn đấu để xây dựng lòng tin và củng cố lòng tin của công chúng ở mọi lúc, mọi nơi và lâu dài, liên tục.

2- Vậy để có lòng tin và không ngừng củng cố được lòng tin với công chúng, chúng ta phải làm gì? Theo chúng tôi, chúng ta phải làm nhiều việc sau đây:

(1) Với cơ quan nhà nước:

- Trước hết phải xây dựng, ban hành đồng bộ và hoàn chỉnh hệ thống văn bản pháp luật liên quan đến quản lý kinh tế, quản lý tài chính, kế toán, kiểm toán cũng như bộ máy quản lý nhà nước và hội nghề nghiệp liên quan đến báo cáo tài chính của doanh nghiệp.

Báo cáo tài chính có trung thực, hợp lý hay không phải căn cứ vào quy định pháp luật. Một khi các quy định đã rõ ràng, đồng bộ sẽ thuận lợi cho người thực hiện, người kiểm tra, kiểm toán. Khi quy định pháp luật thiếu rõ ràng hoặc khác nhau giữa văn bản này với văn bản khác thì KTV dù có giỏi giang, đạo đức thế nào cũng khó có thể đưa ra ý kiến được công chúng đồng tình. Do đó khi công chúng có ý kiến khác nhau về vấn đề do KTV xử lý thì cũng không thể được đông đảo công chúng tin tưởng vào KTV đó được.

- Chỉ đạo, tổ chức thực hiện và kiểm soát thực hiện văn bản pháp luật từ các doanh nghiệp và các cơ quan có liên quan:

Một khi có hệ thống văn bản pháp luật đầy đủ, đồng bộ rồi nhưng nếu không được chỉ đạo, tổ chức thực hiện và kiểm soát chặt chẽ thì doanh nghiệp thực hiện không triệt để, không thống nhất; Ai hiểu thế nào làm như thế. Kiểm toán viên dù có tuân thủ đầy đủ các thủ tục kiểm toán, có soát xét chất lượng chặt chẽ cũng khó tránh khỏi rủi ro kiểm toán nên cũng dễ ảnh hưởng đến lòng tin của công chúng.

- Cơ quan nhà nước cần đánh giá được vai trò của tổ chức nghề nghiệp kế toán, kiểm toán trong việc hỗ trợ quản lý nhà nước và hỗ trợ doanh nghiệp trong việc ban hành cơ chế chính sách, đào tạo nghề nghiệp, quản lý hành nghề kế toán, kiểm toán góp phần nâng cao chất lượng KTV, chất lượng dịch vụ… cũng là góp phần nâng cao lòng tin của công chúng.

Một KTV là hội viên của một tổ chức nghề nghiệp, nhất là tổ chức nghề nghiệp có uy tín, tự nó đã tăng thêm lòng tin của công chúng vào KTV đó.

(2) Đối với tổ chức nghề nghiệp - kế toán, kiểm toán

Các tổ chức nghề nghiệp thường coi KTV - hội viên là khách hàng; các hoạt động dịch vụ của Hội là sản phẩm; nâng cao giá trị, uy tín, danh tiếng của Hội viên là mục đích hoạt động của Hội. Do đó Hội phải lựa chọn mô hình tổ chức phù hợp; phải xây dựng và ban hành các quy chế hoạt động chặt chẽ hướng đến mục tiêu trên; phải có đội ngũ cán bộ, nhân viên chuyên nghiệp… mới có thể trở thành tổ chức có uy tín và chất lượng.

Tổ chức nghề nghiệp kế toán, kiểm toán cần tập trung vào hoạt động đào tạo, bồi dưỡng hội viên; cung cấp kịp thời thông tin hữu ích cho hoạt động nghề nghiệp cho KTV; thực hiện các biện pháp quản lý chặt chẽ những người hành nghề; kiểm soát chất lượng dịch vụ và ngăn ngừa hoặc xử lý kịp thời các sai sót, vi phạm về đạo đức nghề nghiệp của Hội viên.