3. Giải pháp nhằm nâng cao hiệuquả hoạt động

3.1.Nhóm giải pháp quản lý vi mô

3.1.1 Về phía các ngân hàng thương mại Xây dựng hệ thống thông tin phù hợp

Hệ thống thông tin có vai trò vô cùng quan trọng trong hoạt động của ngân hàng. Do đó để nâng cao chất lượng hệ thống thông tin, cần phải tăng cường đầu tư cho ứng dụng công nghệ. Thực tế hiện nay, hầu hết các ngân hàng đều xác định đầu tư và công nghệ là một giải pháp quan trọng giữ vững khả năng cạnh tranh và hiệu quả hoạt động của mình trong điều kiện thị trường ngày càng khắc nghiệt hơn.

Tăng cường quản lý rủi ro Cần thực hiện các biện pháp :

+ Tổ chức bộ phận chuyên trách thực hiện nhiệm vụ quản lý rủi ro và quản lý tài sản nợ - tài sản có tập trung.

+ Thành lập Ủy ban quản lý rủi ro trực thuộc HĐQT với các nhiệm vụ:

Nâng cao năng lực của HĐQT, đặc biệt là quản lý chiến lược và quản lý rủi ro.

Thiết kế các hệ thống chỉ tiêu dự báo môi trường kinh doanh,

Tính toán mức độ rủi ro của các kế hoạch phương án hoạt động kinh doanh đo lường hiệu quả hoạt động của ngân hàng.

+ Thành lập Hội đồng quản lý tài sản nợ và tài sản có trực thuộc ban điều hành

Từng bước xây dựng hệ thống thông tin đảm bảo việc ghi nhận và giám sát tất cả các loại rủi ro trong kinh doanh; cung cấp thông tin kịp thời cho lãnh đạo ra quyết định quản lý.

Tiếp thu và vận dụng các biện pháp quản lý rủi ro hiện đại, đặc biệt là việc xây dựng các mô hình để lượng hóa rủi ro.

Tuyển dụng và đào tạo đội ngũ nhân viên chuyên nghiệp có đủ các kỹ năng và kiến thức cần thiết để thực hiện hoạt động giám sát và quản lý rủi ro.

Bố trí nhân sự và đào tạo cán bộ cho bộ phận kiểm toán nội bộ. Cần phải hình thành một mô hình đào tạo thường xuyên và kiểm tra chất lượng đội ngũ kiểm toán viên nội bộ. Công tác đào tạo kiểm toán viên nội bộ được tiến hành trên các lĩnh vực:

+ Kiến thức chung về nghiệp vụ ngân hàng, kiến thức về pháp luật, kiến thức về kinh tế, kiến thức chuyên môn về lĩnh vực kiểm toán, kiến thức về tin học, ngoại ngữ.

+ Kỹ năng kiểm toán.

+ Kỹ năng giao tiếp. Đảm bảo tính độc lập của kiểm toán viên. Kiểm toán nội bộ thực hiện nhiệm vụ của mình một cách tự chủ và độc lập.

Kiểm toán viên nội bộ không kiểm toán tại những bộ phận, đơn vị có người thân của mình công tác.

Xây dựng vị thế của kiểm toán nội bộ trong ngân hàng.

Bộ phận kiểm toán nội bộ trực thuộc trực tiếp Ban tổng giám đốc ngân hàng, chịu sự chỉ đạo của ban giám đốc chứ không phải từ bất cứ một cấp nào khác. Ban kiểm toán trong những trường hợp phát hiện sai phạm nghiêm trọng, hoặc phát hiện sai phạm của thành viên ban tổng giám đốc có quyền báo cáo cho HĐQT. Bộ phận kiểm toán nội bộ tại chi nhánh có quyền báo cáo trực tiếp cho ban kiểm toán cấp trên, không cần sự chấp nhận của giám đốc chi nhánh.

3.1.2 Về phía các công ty kiểm toán độc lập Nâng cao chất lượng kiểm toán

+ Các công ty kiểm toán độc lập phải nâng cao chất lượng dịch vụ cung cấp:

1. - Tránh những cạnh tranh không lành mạnh như giảm giá phí một cách bất hợp lý.
2. - Xây dựng chính sách tuyển dụng đào tạo hợp lý, đặc biệt đối với các công ty kiểm toán VN.
3. - Xây dựng quy trình, kỹ thuật kiểm toán chung, cũng như cho riêng lĩnh vực ngân hàng.
4. - Tích cực phối hợp với bộ tài chính, NHNN và các cơ quan hữu quan khác trong việc xây dựng và ban hành hệ thống chuẩn mực kiểm toán VN, xây dựng chế độ kế toán cho các ngân hàng phù hợp với thông lệ quốc tế.

3.2. Nhóm giải pháp quản lý vĩ mô

3.2.1 Tăng cường công tác quản lý hoạt động kiểm toán độc lập trong NH thương mại

-Về hành lang pháp lý:

1. Hiện nay Quốc hội đã ban hành Luật kiểm toán. Đồng thời hoạt động kiểm toán luôn gắn liền với hoạt động kế toán, do đó sự có mặt của các chuẩn mực kế toán đầy đủ cũng rất cần thiết và quan trọng để hiểu điều tiết quản lý kiểm toán.
2. Cần thắt chặt điều kiện thành lập công ty kiểm toán nếu không có thể làm giảm sút chất lượng kiểm toán và thậm chí có thể gây những hiện tượng cạnh tranh không lành mạnh trong ngành nghề.
3. Tăng cường công tác quản lý kiểm toán viên, chấm dứt tình trạng cho thuê chứng chỉ kiểm toán viên, hoặc một kiểm toán viên đăng ký hành nghề cho nhiều công ty kiểm toán cùng một lúc.
4. Các cơ quan chức năng cần sớm ban hành những văn bản dưới luật hướng dẫn cụ thể việc thực hiện các văn bản pháp luật có liên quan đến hoạt động kiểm toán đặc biệt là các chế tài xử lý trong trường hợp có vi phạm. Thực tế, qua các cuộc kiểm tra, các cơ quan có thẩm quyền đã phát hiện ra những trường hợp vi phạm pháp luật kiểm toán, nhưng vì thiếu những chế tài ban hành nên không có căn cứ để xử lý.
5. Trong lĩnh vực ngân hàng, NHNN đã có một số quy định chặt chẽ hơn so với các lĩnh vực khác trong quản lý hoạt động kiểm soát lại chất lượng dịch vụ được kiểm toán cung cấp, các yêu cầu về báo cáo, phối hợp giữa thanh tra NHNN với kiểm toán độc lập, giữa kiểm toán độc lập với kiểm toán nội bộ.

- Về cơ quan quản lý:

Hiệp hội nghề nghiệp có vai trò vô cùng quan trọng trong quản lý hoạt động và chất lượng của kiểm toán độc lập. Do đó cần sớm hoàn chỉnh các văn bản pháp lý liên quan đến Hiệp hội kiểm toán VN. Hội sẽ thực hiện tổ chức việc kiểm tra và giám sát chất lượng hoạt động của các công ty thành viên. Hội cũng là đầu mối trong đào tạo và quản lý kiểm toán viên.

Bên cạnh đó cần nâng cao vai trò quản lý nhà nước đối với hoạt động kiểm toán độc lập của Bộ tài chính.

Trong lĩnh vực ngân hàng, NHNN cần tăng cường hơn nữa việc quản lý giám sát hoạt động kiểm toán độc lập của các ngân hàng thương mại. Việc quản lý nên được giao cụ thể và tập trung cho một đầu mối, có thể là thanh tra ngân hàng thuộc NHNN.

3.2.2. Giải pháp xây dựng mối quan hệ giữa thanh tra ngân hàng, kiểm toán nội bộ và kiểm toán độc lập

Theo kinh nghiệm một số nước, mối quan hệ giữa thanh tra ngân hàng, kiểm toán từ bên ngoài và kiểm toán nội bộ các kinh nghiệm của họ bổ sung cho nhau giúp họ gặt hái được nhiều lợi ích từ công việc của nhau. Thanh tra ngân hàng có thể dựa vào kết quả kiểm toán và trao đổi với kiểm toán viên để thực hiện tốt nhiệm vụ của mình Kiểm toán viên có thể có được những nhận định ban đầu thông qua những thông tin của thanh tra (dựa vào biên bản kiểm tra hoặc trao đổi với thanh tra).

- Về kiểm toán bên ngoài đối với TCTD : NHNN phải ban hành văn bản về các yêu cầu tối thiểu bắt buộc khi kiểm toán bên ngoài vào kiểm toán TCTD. Chỉ có như vậy, NHNN mới sử dụng tốt tài liệu của kiểm toán

- Về thanh tra NHNN đối với TCTD : Thanh tra NHNN căn cứ vào kết quả kiểm toán bên ngoài để đánh giá hoạt động của tổ chức tín dụng nhằm đề ra biện pháp thích hợp để thanh tra. Thanh tra có quyền chấp thuận hoặc không chấp thuận kiểm toán bên ngoài vào kiểm toán TCTD. Thanh tra kiểm tra cơ chế kiểm soát nội bộ, buộc các TCTD tuân thủ quy định của NHNN về kiểm tra- kiểm toán nội bộ.

- Về kiểm tra- kiểm toán nội bộ TCTD:

1. TCTD phải phối hợp chặt chẽ với kiểm toán bên ngoài, thanh tra NHNN khi các tổ chức này đến làm việc tại TCTD.
2. TCTD phải cung cấp đầy đủ các báo cáo kiểm toán nội bộ cho kiểm toán bên ngoài khi có yêu cầu.
3. TCTD phải báo cáo cho thanh tra ngân hàng về kết quả kiểm toán nội bộ.

Với các TCTD lớn, có nhiều chi nhánh, đơn vị trực thuộc, hoạt động đa năng cần thiết thuê kiểm toán bên ngoài làm một số phần việc của kiểm toán nội bộ, như vậy vừa tiết kiệm lao động, vừa đảm bảo tính khách quan của kiểm toán nội bộ.

3.2.3 Hoàn thiện hệ thống chuẩn mực kế toán, kiểm toán

Hệ thống chuẩn mực kế toán và kiểm toán là cơ sở căn cứ để kiểm toán viên xây dựng kế hoạch và tiến hành cuộc kiểm toán, đưa ra các ý kiến nhận xét của mình. Đặc biệt trong lĩnh vực ngân hàng điều này càng có ý nghĩa quan trọng vì hoạt động của các ngân hàng khác biệt nhiều so với các loại hình doanh nghiệp khác và chứa đựng nhiều rủi ro hơn.

Vì vậy, để nâng cao chất lượng hiệu quả của kiểm toán trước hết cần xây dựng và áp dụng trong thực tế hệ thống chế độ kế toán phù hợp với thông lệ quốc tế cho các ngân hàng thương mại. Đồng thời, do đặc điểm hoạt động ngân hàng,việc hoàn thiện hệ thống chuẩn mực kế toán của nền kinh tế nói chung nhằm tăng cường chất lượng thông tin và sự minh bạch của các loại hình doanh nghiệp khác có vai trò quan trọng không kém. Điều này cũng phù hợp với yêu cầu mở cửa hội nhập của nền kinh tế và hệ thống ngân hàng.

Bên cạnh đó, hệ thống chuẩn mực kiểm toán VN cũng cần được ban hành đầy đủ, đặc biệt là các chuẩn mực quan trọng đối với lĩnh vực ngân hàng để đảm bảo cơ sở hoạt động cho kiểm toán viên và tăng cường công tác kiểm soát chất lượng kiểm toán; nâng cao lòng tin của người đầu tư vào tính khách quan độc lập và năng lực của kiểm toán viên

Thạc sĩ Lê Tấn Phước
TCKTPT