TS. Mai Vinh
Kiểm toán Nhà nước
Hội thảo ACCA ngày 25/9/2007

Hoạt động của kiểm toán nhà nước nhằm cung cấp thông tin cho các cơ quan nhà nước, các đơn vị, các nhà đầu tư và công chúng…phục vụ công tác quản lý, điều hành thu, chi ngân sách nhà nước (NSNN) và sử dụng nguồn lực tài chính nhà nước, tài sản công hợp lý, tiết kiệm, hiệu quả. Đồng thời cung cấp thông tin phục vụ cho cơ quan lập pháp thẩm tra đánh giá tình hình thực hiện nhiệm vụ phát triển kinh tế, xã hội; giám sát và phê chuẩn quyết toán ngân sách nhà nước.

Theo quy định của Luật Kiểm toán Nhà nước, Báo cáo kiểm toán của Kiểm toán Nhà nước là căn cứ để:  “ Quốc hội sử dụng trong quá trình xem xét, quyết định dự toán NSNN, quyết định phân bổ ngân sách trung ương, quyết định dự án quan trọng quốc gia được đầu tư từ nguồn NSNN; xem xét, phê chuẩn quyết toán NSNN và sử dụng trong hoạt động giám sát việc thực hiện NSNN, chính sách tài chính tiền tệ quốc gia, nghị quyết của Quốc hội về NSNN, dự án và công trình quan trọng quốc gia, chương trình phát triển kinh tế, xã hội, dự án và công trình xây dựng cơ bản quan trọng khác;” Quy định này hoàn toàn phù hợp với thông lệ quốc tế và cơ chế kinh tế thị trường trong điều kiện hội nhập hiện nay của nước ta. Kết quả kiểm toán NSNN giữ vị trí quan trọng, cung cấp thông tin, tài liệu phục vụ công tác quản tài chính của Nhà nước, cụ thể:

Một là, kết quả kiểm toán ngân sách đưa ra ý kiến đánh giá công tác quản lý, điều hành thu, chi ngân sách; công tác quản lý và sử dụng vốn đầu tư xây dựng cơ bản, …gắn với trách nhiệm của từng cá nhân, đơn vị trong quản lý kinh tế, tài chính, là nguồn thông tin quan trọng phục vụ cho Quốc hội, Hội đồng nhân dân giám sát hoạt động kinh tế xã hội. Kết quả kiểm toán ngân sách còn xác định rõ trách nhiệm cá nhân trong việc quản lý kinh tế, tài chính không đúng quy định của pháp luật gây lãng phí, thất thoát, tiêu cực... kiến nghị với các cơ quan bảo vệ pháp luật sử lý theo quy định của Nhà nước.

Hai là, kết quả kiểm toán ngân sách cung cấp thông tin giúp Quốc hội, hội đồng nhân dân quyết định các dự án đầu tư XDCB bằng các nguồn vốn vay, giám sát việc quản lý và sử dụng các nguồn vốn vay, viện trợ, tài trợ... Trong môi trường kinh tế hiện nay bất kỳ quốc gia, dân tộc nào muốn phát triển kinh tế đều phải tham gia vào hoạt động kinh tế khu vực và thế giới. Do đó luôn chịu sự chi phối, tác động của kinh tế thế giới, đặc biệt là sự chi phối về vốn và khoa học công nghệ, đối với nước ta đây vừa là điều kiện, vừa là tiền đề để thực hiện công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước. Để  tranh thủ được các nguồn vốn nước ngoài, một trong các điều kiện phải thực hiện theo yêu cầu cam kết với các nước và các tổ chức tài chính, tiền tệ quốc tế là phải công khai kết quả sử dụng các nguồn vốn vay..., báo cáo kiểm toán ngân sách sau khi được công bố là điều kiện đáp ứng các yêu cầu này. Đồng thời thông báo về tình hình tài chính, những chỉ số tài chính đây là một trong những thông tin quan trọng trong  giúp Quốc hội, Hội đồng nhân dân quyết định các dự án đầu tư xây dựng cơ bản bằng vốn vay, đặc biệt là việc quyết định vay, nợ nước ngoài.

Ba là, kết quả kiểm toán ngân sách xác định số thu, chi ngân sách cả về tổng số và chi tiết đến từng khoản mục, đây là cơ sở cho việc phân tích, đánh giá tình hình thực hiện dự toán ngân sách năm trước làm cơ sở cho  Quốc hội, Hội đồng nhân dân quyết định và phân bổ dự toán ngân sách năm kế hoạch; quyết định dự toán các dự án đầu tư xây dựng cơ bản, các chương trình mục tiêu quốc gia.

Bốn là, kết quả kiểm toán ngân sách đưa ra các ý kiến đánh giá, nhận xét về việc tuân thủ luật, các cơ chế chính sách trong quản lý kinh tế, tài chính; thu, chi ngân sách, kiến nghị với cơ quan nhà nước các cấp sửa đổi, bổ sung hoàn thiện cơ chế chính sách. Kiến nghị với Quốc hội hoàn thiện hệ thống pháp luật về quản lý kinh tế, tài chính.

Năm là, kết quả kiểm toán ngân sách xác nhận tính trung thực, hợp pháp của báo cáo quyết toán NSNN; báo cáo quyết toán ngân sách của các địa phương, báo cáo quyết toán của các công trình dự án đầu tư xây dựng cơ bản, báo cáo tài chính doanh nghiệp… được kiểm toán, giúp quốc, hội đồng nhân dân các cấp phê chuẩn báo cáo quyết toán ngân sách hàng năm; giúp các cơ quan nhà nước thanh quyết toán các khoản thu, chi ngân sách nhà nước…Các thông tin trong báo cáo kiểm toán NSNN sau khi được công bố công khai tạo nên nguồn thông tin đối xứng, mang tính phản biện với các nguồn thông tin do các bộ, ngành của chính phủ và chính quyền địa phương các cấp công bố, như vậy báo cáo kiểm toán nhà nước giữ vai trò là người phản biện độc lập, khách quan về các tài liệu, số liệu về thu, chi ngân sách; tiền, tài sản của đơn vị được kiểm toán.