“Cân đối ngân
sách nhà nước (NSNN) là một trong các nội dung cơ bản nhất của nền tài chính
quốc gia và là điều kiện tiên quyết để đảm bảo sự ổn định lành mạnh cho nền tài
chính quốc gia”.
Đồng chí Nguyễn
Đức Kiên, Uỷ viên Trung ương Đảng, Chủ nhiệm Uỷ ban kinh tế và ngân sách của
Quốc đã cho biết như vậy Hội thảo “Cân đối ngân sách nhà nước” tổ chức ngày
6/9/2006, tại thị xã Hội An ( Quảng Nam). Hội thảo do Uỷ ban kinh tế và ngân
sách của Quốc hội phối hợp với Bộ Tài chính, Chương trình Phát triển của Liên
Hiệp quốc (UNDP) tổ chức. Mục đích của Hội thảo này nhằm đi đến sự đồng thuận về
nguyên tắc cân đối NSNN, đánh giá tình trạng nợ công của Việt
Nam và vai trò của Quốc hội trong
quản lý nợ công.
GS-TSKH Tào Hữu
Phùng, Phó Chủ nhiệm Uỷ ban kinh tế và ngân sách của Quốc hội nêu rõ: Cân đối
NSNN đã được bảo đảm bằng các quy phạm mang tính nguyên tắc. Tuy nhiên, việc
thực hiện Luật NSNN đã xuất hiện một số vướng mắc, tồn tại, trong đó vấn đề về
phạm vi cân đối và cách tính bội chi NSNN còn có một số điểm chưa rõ ràng, chưa
đúng với Luật NSNN, chưa phù hợp với thông lệ quốc tế. Số thu về phí, lệ phí
hiện nay chưa được quy định rõ ràng, khoản nào trong cân đối, khoản nào ngoài
cân đối NSNN, khoản nào hạch toán trong NSNN.
Theo quy định
của Luật NSNN thì hiện nay số thu về phí, lệ phí chưa được hạch toán đầy đủ vào
cân đối NSNN cần sớm chấn chỉnh cho đúng với Luật NSNN. Các khoản vay về để cho
vay, khoản viện trợ chính thức ODA, các khoản vay về trái phiếu chính phủ, công
trái giáo dục cũng chưa được phản ánh vào cân đối NSNN và các khoản huy động vốn
của chính quyền địa phương chưa được tổng hợp vào bội chi NSNN… Đây là những vấn
đề đang được Quốc hội và Chính phủ rất quan tâm.
Thứ trưởng Bộ
Tài chính Đỗ Hoàng Anh Tuấn nêu rõ cách xác định bội chi NSNN hiện nay của Việt
Nam bao gồm toàn bộ các khoản vay để bù đắp, có nghĩa là chi ngân sách đối với
các khoản vay này được thực hiện 2 lần: Lần thứ nhất sử dụng nguồn vay cho các
mục tiêu, nhiệm vụ của NSNN; lần thứ 2 bố trí chi ngân sách để trả nợ (gốc và
lãi) khi các khoản vay đến hạn trả. Do đó, mức bội chi ngân sách của Việt Nam
thường cao hơn so với phương pháp tính bội chi theo thông lệ quốc tế và trùng
lặp khi bố trí chi ngân sách 2 lần đối với các khoản vay bù đắp bội chi. Theo
thông lệ quốc tế, việc xác định bội chi chỉ bao gồm trả nợ lãi trong và ngoài
nước, không bao gồm trả nợ gốc, nhưng bao gồm cả các khoản vay về cho vay lại.
Ông Lê Đình
Thăng-Kiểm toán Nhà nước cho rằng: Ở Việt Nam cân đối ngân
sách nhà nước được thực hiện theo nguyên tắc thận trọng. Khi cân đối NSNN quán
triệt nguyên tắc tổng số thu từ thuế, phí, lệ phí phải lớn hơn tổng số chi
thường xuyên; nếu bội chi phải nhỏ hơn chi đầu tư phát triển. Nhưng qua kết quả
kiểm toán cho thấy một số khoản thu phí, lệ phí, học phí, viện phí…không được
tính toán cân đối ngân sách nhà nước mà để lại đơn vị chi tiêu; khi quyết toán
sẽ thực hiện ghi thu, ghi chi vào NSNN. Kết quả kiểm toán cho thấy khoản phí, lệ
phí là con số không nhỏ (ước tính hàng ngàn tỷ đồng) và đây là nguồn thu ngân
sách nhà nước cần phải được đưa vào cân đối, bố trí trong dự toán hàng năm.
Tiến sỹ Wang
Fazhong (Trung Quốc) và ông Ian Storkey chuyên gia New Zealand cũng
đề cập tới một số kinh nghiệm của quốc tế về cân đối ngân sách nhà nước. Một số
tham luận của các nhà nghiên cứu, nhà khoa học đã đánh giá tình trạng nợ công
của Việt Nam cũng như vai trò của Quốc hội
trong việc quản lý nợ công./.
Theo MOF
