Kể từ khi được áp dụng lần đầu tiên năm 1799 tại nước Anh, thuế thu nhập (loại thuế đánh trên thu nhập của những người làm công ăn lương, hoặc sử dụng tài sản của mình vào việc kinh doanh kiếm lợi nhuận) đã có những bước phát triển vững chắc và ngày nay trở thành sắc thuế quan trọng, giữ vị trí trung tâm trong hệ thống thuế tại nhiều quốc gia trên thế giới. Và trên thực tế thuế thu nhập đã trở thành sắc thuế có doanh thu lớn nhất tại nhiều nước.

Tiến sĩ Hiromitsu Ishi - Chủ tịch Uỷ ban Tư vấn thuế Chính phủ Nhật Bản cho rằng, mục tiêu của việc thu thuế là phải xác định được khoản thu nhập tính thuế. Thu nhập tính thuế được tính bằng cách lấy thu nhập chịu thuế trừ đi triết trừ gia cảnh. Thu nhập tính thuế chính là cơ sở giúp cơ quan thuế xác định được số thuế phải nộp. Điều tiết thuế sẽ được thực hiện hợp lý nhất ở bước này bằng cách điều chỉnh mức chiết trừ gia cảnh. Chiết trừ gia cảnh để đảm bảo mức sống tối thiểu cho người nộp thuế, cơ sở tính thuế là phần thặng dư của thu nhập chịu thuế so với mức sống tối thiểu, người có thu nhập dưới mức sống tối thiểu sẽ không phải nộp thuế.

Theo quy định hiện hành tại Nhật Bản, chiết trừ gia cảnh được ấn định là 380.000 Yên cho một người. Nói cách khác, mỗi cá nhân sẽ được miễn trừ thuế cho khoản thu nhập khoảng 380.000 Yên một tháng, đảm bảo chi tiêu cho các nhu cầu thiết yếu của cuộc sống. Các khoản chiết trừ gia cảnh không đồng đều cho tất cả mọi người. Chẳng hạn, người nộp thuế là chủ hộ gia đình có vợ làm nội trợ không có thu nhập chính thức, nuôi con nhỏ sẽ được chiết trừ gia cảnh khác với người độc thân nộp thuế. Cụ thể, người vợ nội trợ ở nhà thì khoản miễn trừ tăng thêm 380.000 Yên, mỗi đứa con thì khoản miễn trừ tăng thêm 380.000 Yên. Các khoản miễn trừ càng tăng thì cơ sở tính thuế thu nhập càng giảm. Trường hợp người con trong độ tuổi từ 16 - 23, nếu học trung học hoặc đại học thì sẽ tốn kém nhiều chi phí, do đó khoản thu nhập của người cha được miễn thuế sẽ tăng thêm 250.000 Yên thành 630.000 Yên. Khoản khấu trừ này có tên gọi là " khấu trừ nuôi dưỡng". Các đối tượng là người tàn tật cũng có những ưu đãi nhất định khi xem xét tính thuế thu nhập, cụ thể là sẽ có 4 loại khấu trừ mang tên gọi chung là " khấu trừ hỗ trợ chính sách". Ví dụ, như khấu trừ đối với người tàn tật là 270.000 Yên một người, người goá vợ hoặc goá chồng là 270.000 Yên một người. áp dụng các mức triết trừ gia cảnh khác nhau là biện pháp chủ yếu thực hiện điều tiết thuế....

Các loại chiết trừ gia cảnh với nhiều tên gọi khác nhau, ví dụ như khấu trừ thiên tai địch hoạ đối với các trường hợp không may gặp hoả hoạn hoặc trộm cướp; khấu trừ chăm sóc y tế khi bị ốm nặng phải điều trị tốn kém, năng lực đóng thuế suy giảm nên sẽ được hỗ trợ bằng cánh giảm thuế...

Ngoài ra, với mục đích khuyến khích người dân tham gia mua bảo hiểm, làm từ thiện, cơ quan quản lý thuế còn quy định các khoản tiền dùng mua bảo hiểm hoặc quyên góp ủng hộ từ thiện cũng được miễn trừ thuế thu nhập, được gọi là khấu trừ bảo hiểm xã hội. Như vậy chiết trừ gia cảnh được sử dụng không chỉ giới hạn ở việc điều tiết thuế mà còn nhằm định hướng hành vi của xã hội theo các chính sách nhất định.

Theo DDDN