Trao đổi với VOVNews ngày 17/3, ông Lê Đức Thuý - Chủ tịch Ủy ban Giám sát Tài chính quốc gia đã khẳng định như vậy.

PV: Thưa ông, hiện nay nhiều người đang lo ngại về tình trạng các doanh nghiệp, cá nhân lợi dụng gói kích cầu để “đảo nợ”. Ý kiến của ông về vấn đề này như thế nào?

Ông Lê Đức Thuý: Lo ngại này là đúng. Gói kích cầu này có tạo ra cơ hội để có thể đảo nợ hay không thì tôi chưa thể kết luận, nhưng nếu có thì tôi cũng ủng hộ.

Bây giờ tôi chưa kết luận có sự đảo nợ hay không. Mặc dù tăng trưởng tín dụng của 2 tháng đầu năm chỉ có 1,28% (tăng trưởng tín dụng thực bao gồm cả tín dụng hỗ trợ lãi suất lẫn tín dụng không hỗ trợ lãi suất) đạt khoảng 16.000-20.000 tỷ đồng, nhưng riêng giải ngân gói kích cầu bằng hỗ trợ lãi suất đã lên đến khoảng 150.000 tỷ đồng. Điều này chứng tỏ tăng trưởng tín dụng thực không lớn như giải ngân gói kích cầu. Có nghĩa rằng rất nhiều người vay, kể cả doanh nghiệp hay cá nhân, đã trả được nhiều khoản nợ cũ và họ vay khoản vay mới theo chuẩn của hỗ trợ lãi suất.

Cái lợi đối với doanh nghiệp và người vay là trả được những khoản nợ cũ mà lãi suất cao, có nguy cơ không trả được nợ và có thể vay mới để ít nhất duy trì hoạt động sản xuất.

PV: Nhưng nếu các khoản “đảo nợ” đó được đưa vào đầu tư chứng khoán thì sẽ không thể kiểm soát  được và sẽ làm cho lượng vốn tiếp tục bị đọng lại?

Ông Lê Đức Thuý: Điều này chúng ta cũng không thể loại trừ. Tôi không có căn cứ cụ thể để kết luận rằng các khoản đảo nợ này có đầu tư vào chứng khoán hay không. Vấn đề đặt ra ở đây là chúng ta nên cẩn trọng, không để các tổ chức, doanh nghiệp, cá nhân lạm dụng hỗ trợ này duy trì hoạt động kinh doanh không có lợi hoặc duy trì những hoạt động của những khoản kinh doanh mà bản thân nó không thể tồn tại được.

PV: Nhiều người đánh giá gói kích cầu đã phát huy hiệu quả nhưng chưa đủ để khôi phục nền kinh tế, chính vì vậy cần bàn đến đợt kích cầu thứ 2. Theo ông điều này có hợp lý và cần thiết?

Ông Lê Đức Thuý: Uỷ ban Giám sát tài chính đã kiến nghị với Chính phủ và Hội đồng tư vấn chính sách tiền tệ quốc gia là ở các nước trên thế giới kích cầu không chỉ diễn ra trong một thời gian ngắn. Ví dụ như chúng ta hỗ trợ lãi suất để cho vay tối đa 8 tháng là không đủ, hoặc chỉ giới hạn cho vay với một số đối tượng cụ thể... Đơn cử như Trung Quốc- áp dụng các gói kích cầu lớn trong khoảng thời gian 2 năm.

Chúng tôi cũng kiến nghị với Chính phủ nên nghĩ đến những gói kích cầu tiếp theo thì mới có thể ngăn chặn được tốt hơn sự suy giảm, phục hồi sớm hơn tăng trưởng kinh tế.

Việt Nam không có được những nguồn lực lớn như Trung Quốc và cũng không ở vào vị thế kinh tế, tài chính mạnh như một số nước nhưng lại có những nguồn lực đáng kể khác. Nguồn lực này có thể tìm thấy ở nền kinh tế trong nước, trong dân cư (nguồn tiền tích trữ trong dân không đưa vào hệ thống ngân hàng, đất đai, bất động sản). Nếu chúng ta sử dụng nguồn lực này một cách hợp lý thì sẽ có được những khoản tiền rất lớn để đầu tư cho nền kinh tế.

Trong khi chúng ta đi vay bên ngoài khó khăn thì tôi hoàn toàn ủng hộ việc tích cực vay ở trong nước. Uỷ ban Giám sát tài chính cũng đề nghị Quốc hội chấp nhận bội chi ngân sách ở mức cao hơn đã được duyệt, tạm thời trong 1-2 năm để nền kinh tế sớm có sức mạnh tăng trưởng, giảm dần mức chi tiêu ngân sách để cân bằng cán cân thu-chi.

Kiểm soát "đô-la hoá" nền kinh tế

PV: Ông có bình luận gì về việc Chính phủ huy động trái phiếu Chính phủ bằng nội tệ và ngoại tệ?

Ông Lê Đức Thuý: Huy động những khoản tiền nhàn rỗi trong dân, tổ chức, doanh nghiệp vào đầu tư thì không ảnh hưởng đến dự trữ ngoại tệ, cán cân thanh toán, thậm chí nếu biết cấu trúc thì có thể đưa nguồn tiền này vào dự trữ quốc gia (bởi chi tiêu trong nước không hẳn đã tiêu bằng ngoại tệ).

Chúng tôi ủng hộ việc Chính phủ phát hành trái phiếu bằng nội và ngoại tệ để huy động nguồn lực cho đầu tư. Ngân sách hiện nay ít khả năng dự toán, khả năng bội chi lại lớn thì nhất định phải đi vay bằng con đường trái phiếu Chính phủ.

Tôi chỉ có một bình luận duy nhất là phải có lãi suất thích hợp để huy động được vốn và đừng quá “so kè” việc phải vay được với lãi suất thấp hơn của ngân hàng. Trong bối cảnh đặc thù như hiện nay, Chính phủ có thể chấp nhận trả lãi suất hơi cao một chút, vay được lúc này còn tốt hơn là không vay được (sẽ làm chậm trễ tác động kích cầu).

PV: Phát hành trái phiếu bằng USD có làm cho tình trạng "đô-la hoá" nền kinh tế tăng lên hay không, thưa ông?

Ông Lê Đức Thuý: Tôi không nghĩ là như thế. Nền kinh tế bị coi là "đô-la hoá" khi dùng nhiều USD trong các hoạt động kinh tế-thương mại, nhất là USD đó nằm trong dân cư. Còn việc huy động USD qua hệ thống ngân hàng, ngân sách thì đó là một giải pháp chống "đô-la hoá".

Tôi đã từng làm việc với chuyên gia của JAICA. Họ đánh giá tình trạng đô la hoá ở Việt Nam giảm vì tiền gửi bằng USD vào ngân hàng tăng. Điều đó có nghĩa là những đồng tiền trôi nổi ngoài thị trường đã đi vào hệ thống chính thức. Chúng ta phải dựa trên căn cứ này để đánh giá mức độ "đô-la hoá" chứ không phải ở góc độ huy động trái phiếu bằng ngoại tệ. Chính phủ huy động trái phiếu bằng ngoại tệ nhưng không dùng đến nó thì có thể bán ngoại tệ lấy nội tệ để chi tiêu. Ngoại tệ đó bán cho những người cần dùng một cách chính thức thì không phải là "đô-la hoá".

PV: Một số ý kiến cho rằng, mức lãi suất huy động trái phiếu quá cao (cao hơn lãi suất tiền gửi ở Mỹ), điều này có liên quan đến độ tín nhiệm của Chính phủ không?

Ông Lê Đức Thuý: Tôi chưa có con số cụ thể về mức lãi suất huy động trái phiếu Chính phủ lần này. Độ tín nhiệm của một quốc gia được dựa trên các hệ số 3A, 3B hoặc B+, B-… Trước đây, Việt Nam đi vay bên ngoài theo lãi suất LIBO (lãi suất bình quân 3 tháng liên tục của liên ngân hàng trên thị trường London). Ví dụ vay 6 tháng thì phải cộng thêm 2-3%. Còn nếu được tín nhiệm 3A thì chỉ vay với lãi suất cận LIBO. Đấy là cái giá phải trả cho việc chúng ta chưa đạt được độ tín nhiệm cao. Do vậy, chúng ta không thể so sánh lãi suất ở Việt Nam với ở Mỹ.

PV: Xin cảm ơn ông!.