Ngày 10/4/2009, Thống đốc Ngân hàng Nhà nước Việt Nam ban hành Quyết định số 837/QĐ-NHNN về lãi suất tái cấp vốn, lãi suất tái chiết khấu, lãi suất cho vay qua đêm trong thanh toán điện tử liên ngân hàng và cho vay bù đắp thiếu hụt vốn trong thanh toán bù trừ của Ngân hàng Nhà nước đối với các ngân hàng.

Theo quyết định này, các mức lãi suất của Ngân hàng Nhà nước Việt Nam được áp dụng từ ngày 10/4/2009, với lãi suất tái cấp vốn là 7,0 %/năm; lãi suất tái chiết khấu là 5,0 %/năm và lãi suất cho vay qua đêm trong thanh toán điện tử liên ngân hàng và cho vay bù đắp thiếu hụt trong thanh toán bù trừ của Ngân hàng Nhà nước Việt Nam đối với các ngân hàng là 7,0 %/năm. Có thể thấy các mức lãi suất tái cấp vốn, lãi suất tái chiết khấu, lãi suất cho vay qua đêm trong thanh toán điện tử liên ngân hàng và cho vay bù đắp thiếu hụt vốn trong thanh toán bù trừ của Ngân hàng Nhà nước Việt Nam đồng loạt giảm 1%.

Như vậy có thể hiểu Ngân hàng Nhà nước đang giảm đáng kể chi phí vay vốn của các NHTM từ Ngân hàng Nhà nước qua đó khuyến khích các NHTM mở đẩy mạnh cho vay nhờ được hỗ trợ bởi nguồn vốn dồi dào có chi phí thấp từ Ngân hàng Nhà nước. Bởi lẽ, lãi suất tái cấp vốn là lãi suất do Ngân hàng Nhà nước áp dụng khi cung ứng vốn ngắn hạn có đảm bảo cho các ngân hàng. Lãi suất chiết khấu được áp dụng khi Ngân hàng Nhà nước chiết khấu (hay tái chiết khấu) thương phiếu và các giấy tờ có giá khác cho các tổ chức tín dụng. Còn lãi suất qua đêm là một dạng lãi suất liên ngân hàng, do các ngân hàng vay ngắn hạn của nhau để bảo đảm tỷ lệ dự trữ bắt buộc hay bảo đảm tính thanh khoản.  Như vậy có thể thấy rằng chính sách tiền tệ nới lỏng của Ngân hàng Nhà nước đang tiếp tục được thực thi mạnh mẽ tuy nhiên động thái vừa qua chủ yếu là nhằm hỗ trợ đối tượng là các NHTM trong việc tăng nguồn vốn khả dụng giá rẻ cho các ngân hàng này. Qua động thái trên, Ngân hàng Nhà nước muốn gia tăng tính thanh khoản cho các NHTM và khuyến khích các NHTM đẩy mạnh quá trình cho các doanh nghiệp vay vốn nhằm kích thích tăng trưởng kinh tế. Động thái mạnh mẽ trên của Ngân hàng Nhà nước là không khó lý giải bởi lẽ tăng trưởng tín dụng trong 3 tháng đầu năm đạt thấp, chỉ khoảng hơn 2% so với cuối năm 2009. Đây được xem là một kết quả đáng thất vọng khi các chính sách kích thích kinh tế được triển khai hết sức quyết liệt trong 3 tháng đầu năm 2009.

Tuy nhiên trước đó, ngày 1/4/2009, Ngân hàng Nhà nước thông báo tiếp tục áp dụng mức lãi suất cơ bản bằng đồng Việt Nam như hiện hành là 7,0%/năm; theo đó, lãi suất cho vay tối đa của các ngân hàng là 10,5%/năm, ngoại trừ các khoản cho vay cá nhân phục vụ đời sống được theo lãi suất thỏa thuận. Lãi suất cơ bản được giữ nguyên có thể coi là một bước đi thận trọng và khôn ngoan trong việc điều hành chính sách tiền tệ của Ngân hàng Nhà nước. Điều này cho phép mặt bằng lãi suất cho vay ra của các NHTM được ổn định và các doanh nghiệp sẽ dễ dàng hơn trong việc hoạch định các kế hoạch sản xuất kinh doanh của mình. Ngoài ra các NHTM có thể có được mức lãi suất cho vay hợp lý đảm bảo hiệu quả sản xuất kinh doanh trong bối cảnh lãi suất huy động của các NHTM trên thị trường đang có xu hướng tăng nhẹ. Mức tăng không lớn, song cho thấy rõ lo ngại của ngân hàng trước nguy cơ dòng vốn bị san sẻ sang các kênh đầu tư khác như chứng khoán hay bất động sản.

Nếu lãi suất cơ bản tiếp tục hạ sẽ gây sức ép mạnh mẽ lên các NHTM khiến các tổ chức này có thể bị lỗ do lãi suất cho vay ra giảm. Điều này sẽ khiến các NHTM không mặn mà trong việc tiếp tục cho vay và do đó chính sách tiền tệ nới lỏng sẽ phản tác dụng. Bên cạnh đó Ngân hàng Nhà nước vẫn trao quyền cho các NHTM được chủ động trong việc định ra mức lãi suất cho vay cá nhân với mục đích tiêu dùng phục vụ đời sống. Điều này giúp các NHTM có thể chủ động hơn trong việc hoạch định các mức lãi suất dành cho đối tượng này phù hợp với mức độ rủi ro của khoản vay, do đó các NHTM có thể mạnh dạn cho vay tiêu dùng.

Có thể thấy, các chính sách điều hành của Ngân hàng Nhà nước là khá hợp lý trong bối cảnh nền kinh tế Việt Nam đang gặp khó khăn từ nhiều phía. Các chính sách này đảm bảo dung hòa được các mục đích kích thích các doanh nghiệp vay vốn, hỗ trợ các NHTM và khuyến khích tiêu dùng làm tiền đề cho tăng trưởng kinh tế.

Theo SanOTC