Ngày 10/6/2008, NHNN đã điều chỉnh tăng lãi suất cơ bản lên 14%/năm (Quyết định số 1316/QĐ-NHNN); lãi suất tái cấp vốn lên 15%/năm, lãi suất chiết khấu lên 13%/năm (Quyết định số 1317/QĐ-NHNN). Đồng thời, để đảm bảo thực hiện nghiêm túc cơ chế điều hành lãi suất mới và ổn định thị trường tiền tệ, NHNN đã yêu cầu các tổ chức tín dụng không được thu phí liên quan đến hoạt động cho vay và không được thực hiện bất kỳ hình thức nào làm tăng chi phí vốn vay thực tế của khách hàng, kể cả việc yêu cầu khách hàng để lại một phần vốn vay gửi tại ngân hàng.

Về cơ bản các TCTD đã chấp hành nghiêm túc quy định liên quan đến lãi suất của Ngân hàng Nhà nước, tuy nhiên vẫn còn một số trường hợp vi phạm. Một trong số các trường hợp vi phạm bị Ngân hàng Nhà nước xử lý là NHTMCP Quốc tế (VIB) Chi nhánh Sài gòn, cụ thể yêu cầu cách chức Giám đốc chi nhánh VIB Sài Gòn.

Cũng trong tháng 6, căn cứ diễn biến lãi suất trên thị trường tiền tệ, NHNN đã điều chỉnh tăng lãi suất tín phiếu bằng đồng Việt Nam bắt buộc mua (phát hành ngày 17/3/2008) từ 7,8%/năm lên mức 13%/năm, áp dụng đối với thời hạn thanh toán còn lại của tín phiếu.

Từ cuối tháng 5/2008, do nguồn cung ngoại tệ giảm dần và yếu tố tâm lý, đầu cơ, tỷ giá USD/VND trên thị trường tự do tăng đột biến (có lúc lên mức 19.000-20.000 đ/USD), các NHTM cũng sử dụng nhiều hình thức để tăng tỷ giá bán USD/VND cho khách hàng. NHNN đã có nhiều biện pháp nhằm kiểm tra, giám sát chặt chẽ hoạt động kinh doanh ngoại hối của các NHTM, giám sát hoạt động của các bàn thu đổi ngoại tệ và thực hiện nghiêm việc xử lý vi phạm theo quy định hiện hành.

Ngoài việc tăng cường bán ngoại tệ cho các NHTM nhằm đáp ứng các nhu cầu thiết yếu của nền kinh tế cũng như nhu cầu ngoại tệ hợp pháp của doanh nghiệp và người dân, NHNN đã kiểm tra giám sát chặt chẽ các TCTD không được thu phí giao dịch hối đoái và không được thực hiện giao dịch mua bán giữa đồng Việt Nam với đôla Mỹ thông qua ngoại tệ khác.

NHNN đã điều chỉnh tăng 2% tỷ giá USD/VND bình quân trên thị trường liên ngân hàng lên mức 16.461 đ/USD từ ngày 11/6/2008. Ngày 26/6/2008, nới rộng biên độ ấn định tỷ giá mua, bán USD/VND của các tổ chức tín dụng so với tỷ giá bình quân trên thị trường liên ngân hàng từ mức 1% lên mức 2%; điều chỉnh tăng tỷ giá bình quân liên ngân hàng lên mức 16.516đ/USD.

Những biện pháp can thiệp cụ thể này của NHNN đã giúp thị trường ngoại tệ ổn định trở lại, giảm dần hiện tượng đầu cơ và găm giữ ngoại tệ của doanh nghiệp và người dân, tỷ giá mua, bán USD/VND của các NHTM cũng như trên thị trường tự do đã có những chuyển biến tích cực.

Để hỗ trợ vốn khả dụng cho các tổ chức tín dụng, Ngân hàng Nhà nước tiếp tục mua giấy tờ có giá trên thị trường mở với khối lượng tương đối lớn (từ 5.000-15.000 tỷ đồng/phiên); đồng thời, tiếp tục thực hiện tái cấp vốn cho các NHTMCP nhỏ đang gặp khó khăn về thanh khoản nhưng không có đủ giấy tờ có giá để giao dịch trên thị trường mở. Nhờ đó, khó khăn về thanh khoản của một số tổ chức tín dụng đã cơ bản được giải quyết, số dư tiền gửi bình quân của hệ thống tổ chức tín dụng tại NHNN đã dư thừa so với dự trữ bắt buộc cần phải duy trì.

Để đảm bảo đáp ứng đủ vốn cho các nhu cầu sản xuất, kinh doanh hợp lý, hiệu quả trong bối cảnh chính sách tiền tệ thắt chặt, NHNN đã yêu cầu chỉ đạo hướng cơ cấu tín dụng của các TCTD phục vụ có hiệu quả mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội và tập trung đầu tư cho sản xuất, xuất khẩu, nhất là sản xuất nông nghiệp, nông thôn. Đồng thời, hướng dẫn các TCTD xem xét khoanh nợ, gia hạn nợ và tiếp tục cho vay mới đối với một số lĩnh vực sản xuất nông nghiệp, nông thôn đang gặp khó khăn, như cho vay các doanh nghiệp đầu mối thu mua, chế biến cá tra, cá ba sa hoạt động kinh doanh có hiệu quả và xem xét gia hạn nợ đối với các hộ dân chăn nuôi cá tra, cá ba sa chưa tiêu thụ được có nhu cầu xin gia hạn nợ…

Một điểm đáng lưu ý là mới đây, NHNN đã thiết lập đường dây nóng để nắm bắt và xử lý kịp thời phản ánh, kiến nghị của nhân dân liên quan đến hoạt động ngân hàng. Đây sẽ kênh thông tin chính xác và nhanh nhất để NHNN có thể đưa ra những biện pháp thích hợp nhằm thực thi có hiệu quả các chính sách tiền tệ trong thời gian tới.

Quang Sơn (ĐTCK Online )