Thu thuế nhập khẩu giảm 300 triệu USD sau 5 năm gia nhập WTO
Để có cái nhìn cụ thể, Bộ Tài chính đã thực hiện khảo sát đối với 87 nhóm mặt hàng. Kết quả cho thấy, hầu hết các nhóm hàng này đều phải cắt giảm thuế, mức trung bình bảo hộ của 87 nhóm hàng được khảo sát hiện nay là 30,4% và sẽ phải giảm xuống còn 15,3%. Vì vậy, đi kèm với những con số về mức thuế, trong báo cáo, Bộ Tài chính đã không ít lần phải lưu ý thêm dòng chữ "ảnh hưởng đến sản xuất trong nước" với rất nhiều mặt hàng.

Hiện nay, thuế nhập khẩu vẫn là biện pháp quan trọng để bảo hộ sản xuất trong nước. Nhưng theo các cam kết của WTO và Hiệp định Tự do hóa Thương mại (FTA), thuế nhập khẩu sẽ bị cắt giảm trong thời gian 5 năm tới và sẽ dần xuống mức 0% trong khoảng thời gian 10-12 năm. Cụ thể, trong cam kết gia nhập WTO, sẽ có 36% số dòng thuế trong biểu thuế phải cắt giảm thuế suất thuế nhập khẩu so với hiện hành. Theo tính toán của Bộ Tài chính, với mức cắt giảm như đã cam kết, kim ngạch nhập khẩu thực tế chịu ảnh hưởng cắt giảm thuế chiếm khoảng 20% tổng kim ngạch nhập khẩu hàng năm. Bộ Tài chính đã có bản đánh giá tác động về số thu thuế nhập khẩu sau khi thực hiện cắt giảm theo WTO, giai đọan 5 năm sau khi gia nhập WTO là 300 triệu USD, tương đương 4.800 tỷ đồng. Trung bình giảm khoảng 1.000 tỷ đồng/năm, tương đương khoảng 6-7% số thu thuế nhập khẩu hàng năm.

Gia nhập WTO, Việt Nam sẽ cạnh tranh với nhiều đối tác có lợi thế về công nghệ, về giá cả, vận chuyển và chủ động nguồn nguyên liệu... trong khi biện pháp bảo hộ bằng thuế không còn, thì khó khăn sẽ đến với các nhà sản xuất trong nước. Bộ Tài chính đã cảnh báo, các ngành chịu nhiều ảnh hưởng cần khẩn trương có điều chỉnh thích hợp bao gồm: dệt-may, điện-điện tử, thực phẩm chế biến, hóa chất, thép, ôtô-xe máy...

Cắt giảm thuế theo FTA xuống mức 0-5%
Cùng với việc cắt giảm thuế nhập khẩu theo cam kết WTO, Việt Nam vẫn tiếp tục thực hiện các cam kết cắt giảm thuế theo FTA khu vực. Bộ Tài chính bày tỏ lo ngại đối với việc cắt giảm theo FTA, bởi vì theo các cam kết này, việc cắt giảm đều rất triệt để, xuống mức 0-5%. Điều này sẽ ảnh hưởng đáng kể tới sản xuất trong nước nếu không có những biện pháp điều chỉnh, vì các nước đối tác đều có thế mạnh về sản xuất và xuất khẩu.

Vì thực tế buôn bán trong ASEAN chỉ chiếm 25-27% tổng giá trị nhập khẩu và giá trị kim ngạch đảm bảo các tiêu chí để được miễn thuế mới chiếm 10% tổng kim ngạch nhập khẩu từ ASEAN. Tuy nhiên, khi FTA mở rộng sang cả Trung Quốc, Hàn Quốc thì những ảnh hưởng sẽ càng rõ nét hơn.

Hiện nay, thuế xuất-nhập khẩu chiếm khoảng 13% tổng thu ngân sách Nhà nước từ thuế, phí và lệ phí. Theo ước tính sơ bộ, việc cắt giảm thuế sẽ làm số thu giảm 10% tổng số thu thuế từ hoạt động nhập khẩu. Bên cạnh đó, dưới tác động gián tiếp của hội nhập, nền kinh tế trong nước đã có ảnh hưởng đến nguồn thu ngân sách như: số thu thuế từ khu vực kinh tế trong nước, đặc biệt là từ các doanh nghiệp nhà nước sẽ bị ảnh hưởng mạnh do tác động của cạnh tranh quốc tế và quá trình cải cách doanh nghiệp. Bên cạnh đó, sự chuyển dịch cơ cấu kinh tế và những thay đổi thị trường trong quá trình hội nhập cũng sẽ thay đổi nguồn thu.

Tuy nhiên, Bộ Tài chính cũng cho rằng, việc cắt giảm thuế cũng sẽ dẫn tới việc thúc đẩy gia tăng kim ngạch thương mại. Các mặt hàng nhập khẩu được giảm thuế sẽ có số lượng nhập khẩu gia tăng. Và kết quả sẽ dẫn đến tăng thu thuế giá trị gia tăng (VAT) và thuế tiêu thụ đặc biệt. Nếu xét cả khía cạnh này thì tác động của việc cắt giảm thuế sẽ thấp hơn.

Nhằm đảm bảo nguồn thu cho ngân sách trong điều kiện hội nhập, Bộ Tài chính chủ trương sẽ mở rộng cơ sở chịu thuế và từng bước thu hẹp phạm vi ưu đãi, miễn giảm, không chịu thuế; tách chính sách xã hội ra khỏi chính sách thuế. Đồng thời, giảm số lượng và mức thuế suất một số loại thuế để tăng cường thu ngân sách theo hướng thu trên diện rộng nhưng giảm gánh nặng thuế để khuyến khích sản xuất kinh doanh. Bên cạnh đó, các chính sách về thuế thu nhập cá nhân, thuế sử dụng đất, thuế tài sản... sẽ được sửa đổi nhằm tăng đảm bảo cân bằng giữa các loại thuế: thuế trực thu đánh trên thu nhập; thuế gián thu đánh trên hàng hóa dịch vụ và thuế tài sản... để bổ sung nguồn thu, đảm bảo tính ổn định cho ngân sách về dài hạn./.

Theo VOV