Chúng tôi có mặt tại Kho bạc Nhà nước (KBNN) quận Tân Bình, quận 6 những ngày đầu tháng 7/2006, khi đề án “Cải tiến và nâng cao chất lượng hoạt động” của KBNN TP. Hồ Chí Minh đã trải qua gần 4 năm, hiện đang trong quá trình hoàn thiện. Đã qua rồi cái cảnh hàng trăm đối tượng nộp thuế chen lấn nhau lục tìm giấy nộp tiền được Chi cục Thuế in sẵn để trên chiếc bàn ngay lối ra vào điểm thu, hoặc ngồi la liệt tại sảnh và cầu thang KBNN chờ đến lượt nộp thuế, "giống như sân vận động", như quãng thời gian thực hiện quy trình thu thuế bước 1 hồi những năm 1998 - 1999 mà tôi đã từng tận mắt chứng kiến. Cũng chẳng thấy sự hiện diện của cán bộ Chi cục Thuế để in gi y nộp tiền như quá trình thực hiện thu thuế bước 2 hồi 2000 - 2002. Chia vui với chúng tôi, anh Vũ Hoài Nam - Phó Giám đốc KBNN TP thông báo ngắn gọn: Đến nay 100% các đơn vị KBNN quận, huyện đã thực hiện thu thuế bước 3; mộat nửa trong số đó đã triển khai thực hiện việc thu thuế trước bạ cho các Chi cục Thuế, tạo thêm một bước tiến mới nữa trong tiến trình hiện đại hoá và cải cách thủ tục hành chính hoạt động kho bạc. Gần 4 năm, công tác thu thuế bước 3 theo mô hình một cửa, với sự trải đều lịch thu trong tháng, đã mang đến cho KBNN TP. Hồ Chí Minh một diện mạo hoàn toàn mới, hứa h‹n những tiềm năng ở những đơn vị đã và đang hoạt động theo mô hình “Kho bạc mẫu”.
Cải tiến công tác thu thuế trực tiếp qua KBNN theo mô hình một cửa là một trong hai nội dung lớn của đề án, còn được gọi là cải cách bước 3. Và để tiến tới bước cải cách lớn này là cả một quãng đường đầy gian truân, vất vả. Từ năm 1998, KBNN TP. Hồ Chí Minh đã phối hợp cùng cơ quan Thuế thực hiện thành công việc ứng dụng tin học vào quy trình thu thuế trực tiếp qua KBNN, lúc ấy được gọi là cải cách bước 1, thí điểm đầu tiên tại KBNN quận 10, với đặc điểm: mặc dù đã nối mạng vi tính, nhưng cán bộ thuế vẫn phải in sẵn giấy nộp tiền tại Chi cục Thuế đầu tháng rồi mang xuống điểm thu. Việc này mất nhiều thời gian cho công tác tổ chức thu, đặc biệt vào những ngày cuối tháng khi các điểm thu phải tiếp nhận một lượng rất lớn đối tượng nộp thuế tới. Bước cải cách thu thuế thứ 2 diễn ra sau đó hai năm , kéo dài trong thời gian hơn 2 năm (2000 - 10/2002), được thực hiện tại 14 KBNN quận nội thành, theo đó cán bộ thuế tổ chức in giấy nộp tiền ngay tại điểm thu mỗi khi đối tượng nộp thuế xuất trình thông báo thuế. Việc này đã rút ngắn nhiều thời gian chờ đợi của đối tượng nộp thuế, giảm ùn tắc tại điểm thu, nhưng lại chưa hợp lý ở chỗ vẫn phải duy trì cán bộ thuế tại điểm thu (ngày thường 2 người, ngày cuối tháng 4 - 5 người). Còn từ tháng 10/2002 đến nay, quy trình thu thuế trực tiếp theo cơ chế một cửa (còn gọi là cải cách thu bước 3) của KBNN TP. HCM đã được triển khai tại các quận Bình Thạnh, 3, 10, Phú Nhuận, Tân Bình, 6, 7, Thủ Đức; trong đó quận Bình Thạnh là xuất phát điểm, nơi mà quy trình cải cách thu trực tiếp lần đầu tiên được áp dụng đóng vai trò quan trọng trong toàn bộ việc thực hiện thí điểm đề án “Cải tiến và nâng cao chất lượng hoạt động” của KB TP, và chỉ sau một thời gian ngắn, quy trình thu thuế mới đã thực sự phát huy hiệu quả, làm cơ sở quyết định cho sự thành công của đề án "Kho bạc mẫu" để tiếp tục được nhân rộng, thực hiện thành công tại một số quận còn lại đủ điều kiện thực hiện. Với quy trình cải cách thu bước 3, không cần có sự tham gia của cán bộ thuế tại điểm thu nữa; mà cán bộ kho quỹ của KBNN tự đảm trách mọi việc của quy trình, từ tiếp nhận thông báo thuế, nhập số liệu vào máy tính, in giấy nộp tiền và thu tiền của đối tượng nộp thuế. Quy trình ềmột cửaể này đã phát huy hiệu quả rõ rệt, vừa tiết kiệm được lao động cho ngành Thuế, vừa rút ngắn được thời gian cán bộ KBNN xử lý các khâu của quy trình thu đối với mỗi khách hàng từ 15 - 20 phút trước đây làm thủ công, xuống còn 2 - 3 phút làm bằng máy như hiện nay. Các đối tượng nộp thuế không phải giao dịch qua nhiều bộ phận thuế - KBNN như trước mà chỉ qua KBNN; đặc biệt với các đối tượng là doanh nghiệp Nhà nước, tư nhân, hợp tác xã... nộp thuế bằng tiền mặt không còn phải đi vòng qua nhiều khâu công việc trước khi tới nộp tiền cho cán bộ thu ngân KBNN. Ngoài ra, công tác kế toán thu ngân sách được tổ chức hạch toán chính xác, đầy đủ và kịp thời, hạn chế tình trạng sai sót về mục lục ngân sách do khách hàng lập chứng từ không chính xác;... và hình ảnh rõ nét nhất để so sánh giữa cải cách thuế bước 3 với 2 bước trước đó là: các bàn thu thuế đã giải phóng nhanh khách hàng đến nộp thuế, không để khách hàng phải chờ đợi lâu kể cả những ngày cuối tháng
Nội dung thứ hai góp phần quan trọng cho sự thành công của đề án đã nêu là việc nâng cao chất lượng phục vụ của KBNN, thể hiện qua việc tổ chức công khai quy trình, thủ tục giao dịch và cung cấp các thông tin cần thiết cho khách hàng. Nói tới mô hình “Kho bạc mẫu” ban đầu chính là sự thể hiện như thế nào ở thái độ phục vụ của cán bộ nhân viên KBNN. Xác định tầm quan trọng của v n đề, trước và sau khi thực hiện thí điểm mô hình, cũng như khi nhân rộng ra các đơn vị khác, lãnh đạo KBNN TP đã hết sức chú trọng công tác bồi dưỡng nâng cao trình độ chuyên môn nghiệp vụ và phẩm chất đạo đức của cán bộ KBNN trực tiếp giao dịch với khách hàng; đồng thời với việc tổ chức bố trí sắp xếp cán bộ tại từng khâu cho hợp lý, cải tiến lề lối làm việc, xây dựng quy chế làm việc, quy định rõ trách nhiệm từng cá nhân, bộ phận để nâng cao tính trách nhiệm và chất lượng phục vụ. Bên cạnh đó, bằng việc cung cấp thông tin qua màn hình cảm ứng, khách hàng cũng có thể tự tra cứu thông tin (chẳng hạn về số dư trên tài khoản của mình) với độ tin cậy chính xác và bảo mật cao, giảm thiểu khối lượng công việc hướng dẫn của nhân viên giao dịch, giải quyết được vấn đề khách bị dồn ứ tại quầy giao dịch kế toán những ngày cuối tháng.
Gần 4 năm đã trôi qua, đề án “Kho bạc mẫu” đã thực sự đi vào nền nếp, guồng máy hoạt động tốt, có hiệu quả đích thực. Riêng với quy trình thu thuế trực tiếp theo cơ chế giao dịch một cửa (cải cách thu bước 3) đến nay đã được áp dụng tại 100% đơn vị KBNN toàn thành phố, phục vụ và phát huy tác dụng tốt với khoảng 313.630 hộ kinh doanh cá thể và 40.829 doanh nghiệp, số tiền thuế thu nộp theo mô hình mới bình quân 250 tỷ đồng tiền mặt/tháng. Với một địa bàn như TP. Hồ Chí Minh, việc áp dụng một mô hình cải cách thu thuế trực tiếp nói riêng và xây dựng KBNN TP.HCM thành hệ thống KBNN kiểu mẫu có nhiều thuận lợi, nhưng cũng không ít khó khăn, đặc biệt là những thiếu thốn về mặt cơ sở vật chất, kinh phí đầu tư trang thiết bị phục vụ cho quy trình. Đến nay, phần lớn các điểm thu trực tiếp (41 điểm) vẫn phải thuê hoặc nhờ địa phương giúp đỡ (trước khi áp dụng cải tiến thu thuế có khoảng 100 điểm). Tất nhiên, yếu tố chủ quan là sự sắp xếp lại điểm thu theo hướng gọn hơn, ít hơn cũng mang lại hiệu quả cao hơn do tính khoa học của quy trình thu trực tiếp, đặc biệt là bước 3). Sắp tới, theo Kế toán trưởng Nguyễn Hoàng Hải, việc mở rộng hiệu quả công tác thu sẽ được tập trung vào lĩnh vực tổ chức thu trực tiếp các khoản thuế xuất nhập khẩu, bởi một số năm qua, KBNN mới triển khai được 2 điểm thu trực tiếp sắc thuế này tại 2 đơn vị Hải quan cửa khẩu ở Tân Cảng và ICD Phước Long, trong khi số thu thuế XNK hàng ngày rất lớn. Thậm chí đã có điểm thu nhưng 2 đơn vị hải quan nói trên vẫn phải mở tài khoản tại Văn phòng KBNN TP cùng với 5 đơn vị Hải quan khác.
Tám năm tính từ khi những cán bộ lãnh đạo KBNN Thanh phố đầy tâm huyết với công tác thu, với tiến trình hiện đại hoá hoạt động KBNN như Giám đốc Nguyễn Thị Nhơn, Kế toán trưởng Nguyễn Hoàng Hải,... ngày đêm nghiên cứu, viết đề án, vận động các cơ quan liên quan phối hợp, đặc biệt là ngành Thuế và UBND các quận huyện, triển khai thí điểm cải cách thu thuế bước 1 tại quận 10, đến nay, sự thành công của cải cách công tác thu bước 3 và xây dựng mô hình KBNN mẫu đã được dư luận và nhân dân ủng hộ, hoan nghênh. Điều đó đã khẳng định KBNN TP. HCM đã giành được rất nhiều thành công trong việc tiên phong trên mặt trận cải cách, hiện đại hoá hoạt động của ngành KBNN, một “cuộc cách mạng” đích thực, để đến nay, không chỉ riêng TP. HCM, mà một số KBNN lớn khác cũng đã và đang ứng dụng thành công tiến bộ tin học vào cải cách quy trình thu thuế trực tiếp qua Kho bạc như Đà Nẵng, Hải Phòng, Bà Rịa - Vũng Tàu, góp phần khẳng định vị trí và hướng đi đúng đắn trong tiến trình hiện đại hoá hoạt động quản lý quỹ ngân sách Nhà nước mà ngành Kho bạc Nhà nước đã thực hiện có hiệu quả trong nhiều năm qua.
Theo MOF
|