- Theo quy trình, vấn đề này còn phải trình lên Hội đồng châu Âu để chính thức được thông qua. Tuy nhiên, đây chỉ còn là thủ tục mang tính hình thức. Chúng tôi hoàn toàn thất vọng với quyết định này. Việt Nam đã vận động, giải thích đầy đủ các nội dung mang tính kỹ thuật, hậu quả về kinh tế và đặc biệt là về mặt xã hội trong trường hợp không tiếp tục được hưởng GSP. Chúng tôi hiểu rằng GSP là ưu đãi đơn phương và không phân biệt đối xử mà EU cho phép để hỗ trợ xuất khẩu của các nước đang phát triển. Thế nhưng, ngành giày dép Việt Nam lại không được tiếp tục nhận sự hỗ trợ này của EU như một số nước khác, trong đó có những nước phát triển hơn Việt Nam. Chắc chắn quyết định của Ủy ban châu Âu (EC) sẽ có ảnh hưởng tiêu cực trực tiếp đến lao động Việt Nam làm việc trong lĩnh vực sản xuất và xuất khẩu giày dép, trong đó chủ yếu là lao động nữ, có thu nhập thấp. Quyết định này làm trầm trọng hơn hậu quả về kinh tế trong bối cảnh EU hiện đang áp đặt thuế chống bán phá giá đối với giày mũ da xuất khẩu của Việt Nam.

Bên cạnh tác động về mặt kinh tế, quyết định của EC đối với Việt Nam còn có tác động về mặt an sinh xã hội, vì ngành da giày vẫn được coi là một trong những ngành quan trọng giúp Việt Nam trong công cuộc xóa đói giảm nghèo. Mặt khác quyết định này còn ảnh hưởng trực tiếp đến quyền lợi của người tiêu dùng EU và của doanh nghiệp EU đang làm ăn với Việt Nam.

* Vậy phía Việt Nam đã làm gì trước quyết định của EU?

- Bộ Công thương đã kịp thời báo cáo Thủ tướng Chính phủ, phối hợp với một số bộ, ngành có liên quan đề xuất với Thủ tướng một số biện pháp để vận động EU tiếp tục ủng hộ Việt Nam. Vấn đề này đã được lãnh đạo cấp cao của Việt Nam đề cập tại các cuộc hội đàm giữa Chủ tịch nước, Thủ tướng Chính phủ, Chủ tịch Quốc hội với lãnh đạo một số nước thành viên EU nhân các chuyến thăm chính thức lẫn nhau. Trực tiếp Thủ tướng Chính phủ và Chủ tịch Quốc hội Việt Nam đã có thư gửi Chủ tịch EC và Chủ tịch Nghị viện châu Âu. Bộ trưởng Bộ Công thương đã gửi thư đến Cao ủy Thương mại EC và Bộ trưởng Kinh tế 27 nước thành viên, giải thích lập luận của EU chưa hợp lý, chưa công bằng và đề nghị kiểm tra, đối chiếu lại các thông tin, số liệu; đồng thời thông báo cho EU những tác động đến an sinh xã hội của Việt Nam nếu quyết định này được đưa ra. Bộ trưởng Bộ Công thương cũng đã gặp trực tiếp Bộ trưởng phụ trách kinh tế của một số nước thành viên EU... Rất tiếc, EC vẫn thông qua quyết định không cho Việt Nam được tiếp tục hưởng GSP đối với nhóm hàng XII.

* EU sử dụng các yếu tố kỹ thuật nào để không cho Việt Nam tiếp tục hưởng GSP đối với những mặt hàng nói trên?

- Theo quy định của EU, GSP được xây dựng trên cơ sở minh bạch, công bằng và không phân biệt đối xử, từ đó đưa ra hai ngưỡng kỹ thuật để xem xét việc trao quy chế GSP cho các ngành hàng của các nước đang phát triển. Cụ thể: nếu tỷ trọng một nhóm hàng vào EU từ một nước trung bình trong 3 năm vượt 15% tổng nhập khẩu của EU thì sẽ không được hưởng GSP; trong trường hợp nếu trên 15% nhưng tỷ trọng nhóm hàng đó lại chiếm trên 50% tổng xuất khẩu được hưởng GSP của nước đó vào EU thì vẫn được hưởng GSP, điều đó chứng tỏ nước đó còn phụ thuộc nhiều vào ngành hàng này. Qua xem xét, Việt Nam và EU đều thống nhất là thời gian qua, hàng hóa thuộc mục XII của Việt Nam xuất khẩu vào EU được hưởng GSP đã vượt ngưỡng 15% tổng nhập khẩu những mặt hàng tương tự được hưởng GSP từ tất cả các nước xuất khẩu vào EU. Tuy nhiên ở ngưỡng 50% thì EU lại đối xử với Việt Nam thiếu minh bạch, thiếu công bằng. EU cho rằng tỷ trọng xuất khẩu hàng hóa thuộc mục XII của Việt Nam vào EU được hưởng GSP chỉ đạt 49,1% tổng xuất khẩu của Việt Nam vào EU mà được hưởng GSP, trong khi đây chính là điều chúng tôi đề nghị EU kiểm tra lại nhưng không được họ chấp nhận. Theo số liệu thống kê và tính toán của Việt Nam thì tỷ trọng này là 62%.

T.Hằng (Theo Thanh niên Online)